vrijdag 31 mei 2013

Jaap Gipon...de ontwerper

Gipon
J.K. (Jaap) Gipon, 1910 – 1999, was een schoonzoon van zeilmaker en jachtontwerper  H. (Hein) Kersken uit Amsterdam, later gevestigd in Kudelstaart. Kersken was een zeer goede bekende relatie van de gebroeders H. en J. de Vries van scheepswerf “De Vlijt”.
Van jongs af zeilde Gipon veel en bovendien tekende hij goed. Na de Zeevaartschool bleek er geen werk bij de koopvaardij vanwege de economische crisis omstreeks 1930. Daardoor kwam hij terecht bij de politie in Rotterdam. Maar hij bleef vooral belangstelling koesteren voor de oude scheepstypen, hij mat ze na en maakte daar tekeningen van.
Kort na de tweede wereldoorlog nam de belangstelling voor de ronde en platbodemschepen steeds meer toe.  Mr. Dr. T. Huitema publiceerde zijn standaardboek “Ronde en Platbodemjachten”, dat dikwijls werd herdrukt.

Wikipedia over de Grundel en de oorsprong

De grundel is een Nederlands type platbodem (zeilschip).

Oorsprong

Om duidelijk te maken wat een grundel eigenlijk is, moeten we even de kenmerken van een punter weergeven. Een punter was een houten vaartuigje met een lengte van ongeveer een meter of vijf. Zowel de voor- als de achterstevens waren scherp gebouwd, ze liepen dus puntig toe. Dit oude scheepstype kwam in verschillende streken in Nederland voor, o.a. in en rond Giethoorn en Aalsmeer. Eeuwenlang werd de punter op het Haarlemmermeer en op de verschillende plassen elders in Nederland gebruikt door vissers, boeren en tuinders. Daarom werd een punter in Aalsmeer dikwijls simpel aangeduid als "landschuit", ook wel "grondschuit". Er moest een flinke berg- en werkruimte in zijn, bovendien moest het goed tegen de vrij holle golfslag van de veenplassen zijn opgewassen.
Langzaam maar zeker werd de punter echter vervangen door de grundel. Deze boot had eigenlijk precies dezelfde vorm, alleen was de achtersteven niet meer scherp maar plat. Waarschijnlijk is de oorzaak van deze verandering geweest dat grundels iets makkelijker te bouwen waren en dus goedkoper geleverd konden worden. Ook de droogmaking van het grote Haarlemmermeer na 1850 schijnt deze ontwikkeling versneld te hebben. Uit een publicatie van 1927 blijkt dat de punters in Aalsmeer toen eigenlijk al niet meer voorkwamen. De landschuit was een grundel geworden.
De naam “punter” was echter bij de bewoners en de scheepsbouwers zó ingeburgerd dat bijna iedereen in Aalsmeer de grundel steeds “punter” bleef noemen. In de loop van de twintigste eeuw werden steeds vaker grundels als klein zeiljacht gebouwd. Eerst van hout, later ook van staal. De afmetingen konden daardoor ook steeds groter worden. Jan Lunenburg van de Stichting Oud Aalsmeer heeft veel onderzoek gedaan naar de traditionele punters en grundels. In verschillende publicaties heeft hij daaraan bekendheid gegeven.

Vorm en bouw

De grundel heeft een vlakke bodem, die voor en achter iets oploopt. De spanten, kurven genoemd, zijn hoekig van vorm. Deze kurven zijn, evenals de dwarsscheepse bodemplanken, met houten pennen op de bodemdelen of gangen bevestigd. Het schip heeft een rechte, tamelijk overhangende voorsteven, met stevig ijzerbeslag versterkt. Van onderen vormt de steven een kleine loefbijter. De kop loopt hoog op en heeft tussen de dwarsverbindingen een opening waarin de kruistok bij het kruien langs de dijksloten gestoken werd.
De mastkoker stond voorin, in de mastbank of plecht. De mast was niet gestaagd en van onder voorzien van een rondgaande ijzeren ring met oog waarin de haak van de giek, de "gei" genoemd, rust. De gei had van achteren een houten tandlijstje, de zogenaamde "hanenkam". Deze diende om de lus van het zeil te kunnen versteken als het zeil gereefd werd. Het zeil was een torenzeil en had geen reven. Als er gereefd moest worden, lichtte men de lus van de gei en draaide het zeil een of meerdere malen om de mast. Dit was een oude manier van reven, erg eenvoudig en bijzonder effectief.
De roeibank bevond zich ongeveer 1/3 van de lengte van voor af. De riemen of roeispanen waren stok- of bladriemen, die rustten en draaiden in dollen. De zwaarden waren lang en niet erg breed, soms was er maar één zwaard. Dit hing en draaide dan aan een haaks omgesmeed ijzer dat in de boot geplaatst werd. Ging men overstag, dan werd het zwaard over het andere boord gehangen.
Het diepste punt van de grundel lag ongeveer 2/5 van voren af. Hier werd tussen de bodemdubbeling een opening gelaten die van onder beslagen was met een stuk zink. Dit was het hoosgat of kesp. Het uithozen van het water gebeurde met een houten hoosvat of schepper. De spiegel was zeshoekig, van boven iets rond. Onder de achterbank werd een kistje of lade schuifbaar opgehangen. De oude grundels voerden geen fok, die schijnt pas omstreeks 1910 in gebruik gekomen te zijn. Vooral de Aalsmeerse kwekers gebruikten de grundel als roei- of zeilboot. Er zijn later veel motorgrundels met binnenmotor gebouwd, maar dikwijls in grotere afmetingen. Een “punterjacht” was vaak voorzien van een kajuit en getuigd met een bezaantuig voor de pleziervaart. Op de oude scheepswerven in Aalsmeer van Van Dam en C.J.W. de Vries werden tot ongeveer 1940 veel grundels gemaakt. Eén grundel van De Vries bevindt zich nog op de werf in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Een ander exemplaar is te vinden in de Historische tuin in Aalsmeer. Op de foto is een model van een grundel te zien die gemaakt is door C.J.W. de Vries.
Een afgeleide van de grundel is de Baarda zeegrundel. Een belangrijk verschil met de grundel is de rompvorm wegens het ver naar achteren geplaatste grootspant. Het voorschip heeft hierdoor een V-vorm gekregen en kan zodoende niet meer volledig als platbodem worden aangemerkt.

woensdag 29 mei 2013

Onze Jomanique al kwijt...

Onze Jomanique ligt nog op de haven... officieel nog van ons maar officieus niet meer.
Sleutels overgedragen en de periode van motorjachtje afgesloten.
De spanning begint wel wat te stijgen... aanstaande dinsdag zeilen! De weersvoorspelling ziet er goed uit. Maar dat weer dat moeten we eerst nog maar zien. Gister was een prachtige dag maar vandaag viel de regen weer met bakken uit de hemel en gelijk weer koud.

Gister even gekeken bij Chris en Til welke de boot op het droge hebben in Knollendam.
De onderkant viel ons heel erg mee... even schuren en de eerste laag anti fauling kan erop.
We hebben Matthieu gelijk meegenomen om hem vandaag met Luc mee te laten gaan naar het werk.
Ze hebben een prachtige tocht gemaakt, veel werkervaringen uitgewisseld en het was voor herhaling vatbaar. Het is letterlijk een wereld van verschil. Australië en Nederland.

Op naar dinsdag.... en dan bijna vakantie.

dinsdag 21 mei 2013

Spullen uitgezocht

Vandaag was net zoals de afgelopen dagen, miezerig koud en absoluut geen lente.
Omdat we ons motorjacht leeg hadden gehaald stonden er best veel tassen door het huis verspreid.
Omdat het vandaag onze bijtrekdag van de nachtdiensten was hebben deze nuttig ingevuld.
Wat een zooi lag er in de boot... we wisten niet dat er zoveel in paste.
Vandaag alles netjes neergelegd en bij elkaar zodat we deze mee kunnen nemen over twee weken als we met Ad gaan zeilen. (eigenlijk heet het gewoon cursus zeilen van Ad).
We nemen dan niet alles mee. De andere helft komt pas als we 'echt' op vakantie gaan.

Luc heeft ook alvast via agentschap telecom de gegevens van de boot aan laten passen want onze marifoon verhuist mee. Om het simpel te zeggen, de marifoon heeft een code als we zenden dan worden onze gegevens zichtbaar tw. naam schip, hoe deze eruit ziet en wie de eigenaar is.
En zo kunnen we weer makkelijk gevonden worden door hulpdiensten..... 
We hopen dat natuurlijk nooit nodig te hebben.
Via de marifoon kunnen wij ook op de hoogte gehouden worden van het weer, met name op het IJsselmeer. De verkeerspost geeft ieder uur actueel weer. Tevens kunnen wij ons in verbinding stellen met andere schepen die er één aan boord hebben. 
Luc heeft een marifooncertificaat maar ik mag hem ook gebruiken. Makkie voor mij ;-)

Deze week blijft het weer nog een drama met overdag temperaturen die nergens op lijken... 12 graden... maar als we de lange termijn zien dan hebben we best wel hoop dat wij gaan genieten van ons grundeltje.


donderdag 16 mei 2013

Nieuwe spullen

Om alvast goed voorbereid te zijn hebben we al wat (nieuwe) spulletjes aangeschaft voor onze nieuwe boot. Lekker om even te gaan shoppen. Bij de kampeerwinkel De Vrijbuiter vonden we mooie Mepal bekers, opzetstukjes voor blikjes tegen lekken en binnenkruipende insecten, toiletpapier voor de portapotti en waterschoenen met antislip voor Luc.

Ook hebben we gekeken naar een koelbox op 12V en naar een nieuwe portapotti want om nou een gebruikte over te nemen....

Daarna naar Dekker Watersport. Hier een nieuwe nautische kaart van het IJsselmeergebied van de hydrografische dienst gekocht, een nieuwe (schuim-)brandblusser, een GPS handheldapparaatje waarmee we een koers kunnen uitzetten alsook dat we kunnen zien waar we zijn (positie). De kaart is als trefzekere back-up voor als de batterijen het laten afweten. Een waterpasser en lineaal had ik al dus een koersje uitzetten is nu een peuleschilletje.

Op Marktplaats vonden we al een heel mooi en goed kompas in een houten kistje welke ook goed te compenseren is, een tweetal (nieuwe) blokvesten voor evt. gasten en een mooie koperen scheepstoeter. Dit alles natuurlijk voor weinig, dat spreekt voor zich.

We zijn in ieder geval goed voorbereid om de grote plas (IJsselmeer, Markermeer) op te gaan zonder te verdwalen, vast te lopen of de verkeerde kant op te varen.

Op het verlanglijstje staan in ieder geval nog een zonnenpanelenkoffer (om de accu op te kunnen laden), een nieuwe portapotti en een koelbox. Voor de rest zijn we volgens ons al aardig voorzien.

woensdag 15 mei 2013

Ligplaats regelen

Nu we dus een zeilboot hebben is de ligplaats in Den Ilp geen optie meer. Vanwege een vaste brug met een doorvaart van 2,40m is het niet te doen om elke keer de mast te moeten plat gooien dus moest er uitgekeken worden naar een andere ligplaats.

Diverse jachthavens in Volendam en Monnickendam gemaild en gevraagd of er nog een ligplaats vrij was in de haven. Van alle havens een reactie gekregen:
De Marina Volendam had geen plaats maar we konden op de wachtlijst. Deze optie viel dus af.
Jachthaven Marina Monnickendam had 2 plaatsen vrij waaruit we konden kiezen. Toen we daar gingen kijken hadden we er geen goed gevoel bij. Ligplaats in een hoekje tussen een paar verwaarloosde bootjes en de andere plek was al niet veel beter. Weer een afgevinkt.
Jachthaven Waterland aan het Galgeriet zag er netjes uit; de ligplaats aan een keurige steiger maar wat betreft sfeer rondom de haven en het terrein hadden we niet "het gevoel" erbij.

Toen als laatste naar jachthaven Hemmeland. Hier hadden we nog geen ligplaatsoptie doorgekregen  dus maar eerst even gemeld bij het havenkantoor. Deze was echter gesloten tot 14:00 uur en wij waren er al om 13:00 uur. We hebben toen een uurtje over het terrein gelopen, alle fasciliteiten bekeken en over diverse steigers gelopen om een indruk te krijgen. Allebei hadden we hier een goed gevoel bij maar we hielden nog even een slag om de arm omdat we nog geen plek wisten.

Eindelijk was het 14:00 uur en meldden we ons bij het havenkantoor. Daar werden we vriendelijk ontvangen en na de maten van de boot te hebben doorgegeven kregen we maar liefst een 7-tal plaatsen waaruit we konden kiezen. Keuze te over dus. Na diverse plaatsen uitgebreid te hebben bekeken konden we unaniem de keuze maken. Het moest steiger E worden met ligplaats 06.

Naast onze gekozen ligplaats lag een zeilbootje genaamd "Elke". Aan boord was een oudere man aanwezig die we vroegen hoe lang hij al in de haven lag en wat hij er van vond. De kennismaking was erg vriendelijk en binnen de kortste keren wisten we al veel van Kees, o.a. dat hij zingt in een Chiantikoortje (of is het een Shantikoortje). ;-) Kees vertelde ook nog dat hij wel eens op de zondag zijn trekzak (accordion) meenam en bespeelde. Of dat een probleem zou zijn. Nee hoor, dat lijkt ons ontzettend gezellig. Wie weet krijgt hij ons nog aan het zingen, hahahaha.

Terug in het havenkantoor hebben we onze voorkeur kenbaar gemaakt en onze gegevens achter gelaten. Een contract wordt opgemaakt en deze krijgen we nog per post binnen. Wel kregen we alvast het jachthavenvlaggetje mee voor in de mast. Met een goed gevoel gingen we weer op huis aan.

Dinsdag 04 juni gaan we een dag proefvaren met Ad en vanaf zondag 09 juni kunnen we de boot definitief meenemen en overvaren naar Monnickendam. Dan hebben we ook 2 weken vakantie dus kunnen we er gelijk een leuke week van maken. We hebben er ontzettend veel zin in.

Bezichtiging en proefvaartje

Dinsdag 07 mei zijn wij naar Friesland getogen om de Grundel uitgebreid te bekijken. We moesten naar een plaatsje in Friesland, genaamd Parrega (nooooiiiit van gehoord) en we moesten zijn aan de Trekweg...
Deze weg heet daar bijna overal hetzelfde dus we zaten eerst helemaal verkeerd. Echter door logisch nadenken toch de juiste lokatie gevonden.

Ad en Martha zaten in het zonnetje al op ons te wachten. Na de begroeting zijn we aan boord gestapt en konden de boot uitgebreid van binnen en van buiten bekijken. Eigenlijk zagen we gelijk al dat we dit bootje erg graag wilden hebben. Van buiten was de boot net afgelopen winter helemaal geschilderd; van binnen wel wat gedateerd maar dat is weer een mooie uitdaging voor Petra. Zij heeft er alweer hele leuke ideeen voor.
De binnenkant is dus voor Peet; de buitenkant voor mij ;-)

Ad stelde voor om een klein stukje te gaan varen. Op de motor weliswaar want de mast was net weer geplaatst en de zeilen nog niet aangeslagen. Ze vaart erg gemakkelijke en draait zowat op de plaats rond. Het motortje, een Farymann 10pk, 1 cylinder, pruttelde er vrolijk op los.

Terug bij de kade bleek dat de bruggen weer draaiden (na een lunchpauze) en Ad vroeg of ik mee wilde varen naar de vaste ligplaats, een klein uurtje verderop. Dat was natuurlijk niet tegen dovemansoren gezegd. Helaas kon Petra niet mee; zij ging met de auto en Martha naar de boerderij waar de boot haar thuishaven heeft.

Onderweg e.e.a. te horen gekregen over de boot, o.a. dat de Grundel afgeleid is van een Giethoornse Punter. Een visser uit Haarlem had een punter meegenomen naar zijn woonplaats en wilde deze gebruiken als vissersboot. Hij heeft hier e.e.a. aan veranderd om de boot stabieler en iets groter te maken en dat resulteerde uiteindelijk in een nieuw model: de Grundel. Leuk verhaal.

Nadat de boot op haar ligplaats was vastgemaakt brachten we Ad en Martha terug naar hun auto, die nog in Parrega stond. Daar woonde ook een vriend van hen en die nodigde ons eerst nog uit voor de koffie. Dat sloegen we natuurlijk niet af en we hebben heerlijk in het zonnetje genoten van een lekker bakkie. Daarna was het tijd om weer terug te gaan richting huis maar niet zonder een grote omweg via Workum en Hindelopen. Hier een ijsje gegeten en toen weer op huis aan. 

Hoe het begon....

Hoe het begon, nou gewoon op Marktplaats....
Echt? Ja echt...
Toen Luc de foto's zag was hij eigenlijk al verkocht...het zou toch wat zijn om te ruilen?
Ergens in december gemaild en een afspraak gemaakt om te kijken naar onze boot.
De eigenaren van de Grundel waren niet negatief. Het was allen niet de tijd om de boot uitgebreid te testen want het regende pijpenstelen.
Contact gehouden, foto's via Dropbox verzonden en wij foto's terug.
Ons enthousiasme werd groter en begin mei was het eindelijk zover om de Grundel in Friesland te kunnen bekijken en ermee te varen. Wauw... leuk en zo anders.
Daags erna naar onze haven om de onze uitgebreid te laten zien en ermee te laten varen.
Deal werd gesloten en nu voor het echie...we stappen over en geven over.
Onze boot is al nagenoeg leeg, behoudens de spullen die bij haar horen.
 
Deze advertentie trok mijn aandacht:

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++


Nette Gipon Grundel te koop of ruilen tegen kajuitmotorboot
2147 x gezien sinds 30 jun. '12, 11:38 

Beschrijving
dit schip is door ons de afgelopen jaren veel gebruikt voor tochten in Friesland en op het wad, het is een prima zeiler en droogvaller. Ik heb er een onderlijkstrekker en een katteval in gemaakt en verder de bediening van de zeilen en de ankers aangepast zodat ik er alleen mee kon zeilen.

maten: 7, 60 m x 2, 7 m
grootzeil + fok en waterzeil
watertank 100 l
accu's 2x met relaisscheiding
motor farymann 1 cylinder 10 pk
2 slaapplaatsen voorin en 2 op de banken
Chemisch toilet
2 pits gasstel
vaste ligplaats in Friesland bij een boerderij
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++